آنالیز زامیاد Z25 ، وانتی که باید جای یک اسطوره بنشیند - میهن دی ال

بیت ران: سایپا و زامیاد قرار است جای آن را به یک جانشین جوان تر بدهند به نام Z25، با پیشرانه 2.5 لیتری، شاسی عریض تر، کابین کاملاً نو و یک صفحه نمایش وسط داشبورد که احتمالاً برای اولین بار در یک وانت کاری ایرانی دیده می گردد.

در آنالیز زامیاد Z25، روی کاغذ همه چیز خوب پیش می رود. پیشرانه قوی تر، مصرف کمتر، ایمنی بیشتر. اما قصه نیسان آبی هیچ وقت درباره عدد و رقم نبود. مردم این وانت را دوست داشتند چون هر جا گیر می کرد، یک مکانیک سر کوچه پیدا می شد که بدون هیچ لپ تاپ و دستگاه دیاگ، با یک آچار درستش کند. شاید مدل نو از هر جهت بهتر از مدل قدیمی باشد، اما آیا می تواند همان جایگاه را در دل بازار بگیرد؟

آنالیز زامیاد Z25: از میراث ژاپنی تا اسطوره ایرانی

شناسنامه این خودرو بیش از آنکه ژاپنی باشد، ایرانی است. داستان از جونیور آغاز می گردد، خودرویی که طی سه نسل از سال 1956 تا 1982 روی خط فراوری بود. نسل سوم که در مهر 1349 (اکتبر 1970) رونمایی شد و نسبت به نسل های قبل بسیار مدرن تر بود، با دو پیشرانه بنزینی 1.6 و 2 لیتری و یک نسخه دیزلی. نسخه 2 لیتری کاربراتوری، یعنی با سوخت رسانی مکانیکی و بدون انژکتور، حدود 92 اسب بخار قدرت می داد و کد H20 داشت. یعنی همان وانتی که امروز در ایران از آن به عنوان یک اثر تاریخی یاد می کنیم، در زادگاهش مدت ها پیش بازنشسته شده بود.

ماجرا در ایران همزمان با همین نسل آغاز شد و خیلی دیرتر تمام شد؛ زامیاد. یک کارخانه خصوصی که سال 1342 در سه راه آذری تهران ساخته شد و چند سال بعد به جاده تهران-کرج رفت، در همان سال 1349 فراوری پیکاپ های بزرگ نیسان جونیور 2000 را آغاز کرد. ژاپنی ها که رفتند، ایرانی ها ماندند. سال 1361 فراوری تحت لیسانس این نیسان در سایپا (مالک زامیاد) هم راه افتاد و مدتی این وانت با نام سایپا 24 هم در بازار بود، تا اینکه از سال 1377 با نام زامیاد 24 برگشت. رانندگان قدیمی خوب یادشان می آید که از همان دوره موتور اصل ژاپنی کنار رفت و رضایتشان کمتر شد.

منصفانه بگوییم، این خودرو از نظر فنی تغییراتی هم داشته. مدل های 1377 تا نیمه اول 1385 کاربراتوری بودند و از نیمه دوم همان سال انژکتوری شدند. از 1388 مدل هایی مثل 24NI و 24NIB آمدند و کمی بعد نسخه دیزلی ND-28 رونمایی شد.

سال 1392 یکی از مدیران زامیاد گفته بود از سال 1351 تا آن روز، یعنی در حدود چهار دهه، نیسان آبی نزدیک به 2.1 میلیارد تن بار را روی جاده های ایران جابه جا نموده، معادل وزن 8 هزار برج میلاد. حتی همان زمان هم خود سایپا، به عنوان شرکت مادر، پذیرفته بود که این وانت باید سرنوشت پیکان را پیدا کند و با هزار خاطره از خط فراوری برود. اما همواره یک جمله را تکرار می کردند: جانشینی با این توانایی و این قیمت در جهان پیدا نمی گردد. یعنی بزرگ ترین علت سازنده برای دفاع از این خودرو نه ایمنی بود و نه مصرف سوخت، بلکه این بود که هیچ ماشین دیگری با این پول، این قدر بار نمی کشد.

اما این محبوبیت ایرادهای فراوانی هم داشت. در نسخه های قدیمی خبری از ترمز ABS و کیسه هوا نبود. فرمانش سفت می شد. وقتی خالی بود، عقبش روی فنر تخت، همان فنر تیغه ای، لیز می خورد. کابین هم در تصادف ها زود له می شد. استاندارد آلایندگی اش سال ها از جهان عقب بود و مصرفش از 12 لیتر در 100 کیلومتر کمتر نمی شد. یک بار هم از زبان پلیس شنیده شد که این وانت یک سوم بنزین کشور را می سوزاند و حادثه خیز بودنش بالاست. با همه اینها، خارج از ایران هم خریدار پیدا کرد و نسخه فرمان راست آن به پاکستان و کنیا صادر شد.

بالاخره بعد از دهه ها مقاومت، نیسان آبی به آخر خط رسید. 12 مهر 1404 آخرین دستگاه از این خودرو از خط فراوری بیرون آمد و مراسمی برای بزرگداشتش گرفته شد، چیزی که برای یک وانت معمولی کم سابقه است. حالا Z25 قرار است نه یک نیسان آبی میکاپ نموده، بلکه وارث واقعی آن باشد.

آنالیز زامیاد Z25: آنالیز طراحی

انتظار نداشته باشید Z25 شبیه یکی از این پیکاپ های تازه وارد لوکس چینی باشد. این ماشین هنوز یک وانت کاری است و سایپا هم به درستی نخواسته آن را بیش از حد شیک کند. گفته می گردد نسخه نو 5270 میلی متر طول، 1830 میلی متر عرض و 1760 میلی متر ارتفاع دارد و فاصله محوری اش، یعنی فاصله مرکز چرخ جلو تا چرخ عقب، 3030 میلی متر است.

نکته جالب فاصله عرضی چرخ ها است، همان Track یا فاصله میان دو چرخ روی یک محور، که حدود 14 سانتی متر بیشتر شده. این عدد در نگاه اول کم به نظر می رسد، ولی در جهانی وانت ها تغییر مهمی است. چرخ های بازتر یعنی پایداری بهتر در پیچ ها، احتمال واژگونی کمتر هنگام بارگیری سنگین و جای بیشتر برای پیشرانه و جعبه دنده. این را شاید بگردد نوعی بالا بردن ایمنی دانست، بی آنکه روی کاغذ کلمه ای از ایمنی گفته گردد.

داخل کابین، دست کم روی کاغذ، اوضاع بهتر از نیسان آبی است. داشبورد کاملاً از نو طراحی شد. فرمان نو دارد، زیرآرنجی برای راننده اضافه شده و تریم دور رنگ دارد که دست کم ظاهر ماشین را از دهه شصت بیرون می آورد. صفحه نمایش مرکزی هم برای تنظیمات و سامانه اطلاعات و تفریح در نظر گرفته شده.

با این حال، بر اساس اطلاعات فعلی، این هنوز یک وانت کاری با صفحه لمسی است که کیسه هوای جانبی ندارد. ولی از دید رانندگانی که روزی 10 ساعت پشت فرمان می نشینند، همین بهبودهای به ظاهر کوچک می تواند کار روزانه شان را راحت تر کند.

آنالیز زامیاد Z25: مشخصات فنی و عملکردی

قلب Z25 پیشرانه نو N25 است، یک موتور چهار سیلندر 2.5 لیتری تنفس طبیعی، یعنی بدون توربو، با حجم حدود 2476 سی سی. گفته می گردد این موتور محصول شرکت DAE چین است و قرار است سایپا آن را داخلی سازی کند. این پیشرانه 153 اسب بخار قدرت و 234 نیوتن متر گشتاور دارد و نیرو را به چرخ های عقب می رساند. گشتاور همان نیروی کشش موتور است و برای وانتی که باید بار بکشد، معمولاً از اسب بخار مهم تر است. اگر این پیشرانه را با موتور 2.4 لیتری نسل قبل مقایسه کنیم، بی تردید شاهد جهشی واقعی هستیم، چون نیسان آبی کمتر از 100 اسب بخار داشت.

درباره شتاب و سرعت، سایپا هنوز عدد رسمی ارائه نداده. با توجه به وزن احتمالی و قدرت موتور، تخمین ما این است که شتاب صفر تا 100 در حالت بدون بار حدود 15 ثانیه باشد و سرعت نهایی حدود 160 کیلومتر در ساعت. تأکید می کنیم اینها برآورد تحلیلی ما هستند و نه عدد رسمی.

به نظر می رسد ظرفیت بار Z25 تقریباً به میزان نسخه قبلی نگه داشته شده است. یعنی با همه این پیشرفت ها، پیشرانه قوی تر و شاسی عریض تر، قرار نیست باری بیشتر از نیسان آبی خاطره انگیز حمل کند. برای وانتی که شهرتش به بارکشی است، باید دید خریدار این را چطور می بیند.

آینده Z25 در بازار

وانت نو Z25 روی کاغذ یک وانت منطقی است و نه یک شاهکار. با پیشرانه قوی تر و، اگر وعده ها عملی شوند، مصرف کمتر و ایمنی بیشتر، چیزی است که بازار سال هاست منتظرش است. اما بازار وانت ایران اصلاً روی کاغذ کار نمی نماید. برای اینکه آن وعده ها واقعاً معنا پیدا نمایند، باید عدد رسمی مصرف و لیست کامل تجهیزات ایمنی هم منتشر گردد.

تقاضای بالا در سال اول تقریباً قطعی است، چون این سرنوشت همه خودروهای تازه داخلی است و کمبود عرضه معمولاً برای هر محصول نوی صف خریدار درست می نماید. آزمون واقعی بعد از آن آغاز می گردد. اگر قیمت منطقی باشد و سایپا بتواند کیفیت ساخت را ثابت نگه دارد، Z25 می تواند این صف را به اعتماد تبدیل کند. اما اگر کیفیت مثل برخی محصولات دیگر گروه سایپا نوسان داشته باشد، مشتری سنتی نیسان آبی با احتیاط خرید می نماید و منتظر می ماند تا نتیجه عملکرد اولین دسته های فراوری معلوم گردد. در هر دو حالت، قیمت نهایی و برنامه فراوری عوامل مشخص نماینده اند، نه ویژگی های فنی.